Preekfestival leert hoe veelzijdig het preken is

Leuk artikel over het Preekfestival wat afgelopen week voor het eerst gehouden werd en waar Bettelies Westerbeek van Geloven in Moerwijk  1 van de predikanten was

Preekfestival leert: protestants preken is veelzijdig

Honderden dominees en theologiestudenten verspreidden zich dinsdag over de Amersfoortse binnenstad. Ze kwamen voor het Preekfestival, dat overliep van de diversiteit.

Een wat oudere man met een oranje tasje staat vertwijfeld midden op straat op ’t Zand in Amersfoort. Een auto toetert, maar hij kijkt nauwelijks op van het plattegrondje dat hij vasthoudt.

Overal zag je ze, dinsdag in de binnenstad: deelnemers aan het Preekfestival, herkenbaar aan het oranje linnentasje dat ze bij aankomst cadeau kregen. Op acht locaties – vooral kerken – waren er workshops. Gevolg: veel ronddwalen en zoeken, langs terrasjes en schoenenwinkels. Reinier Sonneveld kwam te laat bij zijn eigen workshop.

Het festival – georganiseerd door zendingsbeweging IZB, de Protestantse Kerk in Nederland en diverse theologische opleidingen – was een succes. Meer dan 350 dominees en theologiestudenten meldden zich aan.

De diversiteit in het programma sprak tot de verbeelding, maar maakte het ook lastig. Dominee Mirjam Kollenstaart twitterde een afbeelding van het totaalschema rond, met vier sessies van tien parallelle workshops. Een ramp voor wie niet kan kiezen, merkte ze op.

In de eerste workshopronde vertellen theologen Reinier Sonneveld en Alain Verheij hoe het evangelie eigentijds vertolkt kan worden. Dat blijkt vooral te gaan over taal en de vraag in hoeverre je jargon moet vermijden.

Volgens Verheij moet je preken in taal die je ook in de supermarkt zou gebruiken. ‘Ik hoorde in Amersfoort een dominee die tijdens de dienst een heel leuk gesprek met de kinderen had. Ik dacht: dat wordt wat. Toen begon zijn preek en was het ineens heel anders. “Wat betekent dat voor u, voor jou, voor mij?” zei hij. Dat zeg je toch ook niet als je in de bus stapt?’

Sonneveld wil woorden als ‘zonde’ mijden. ‘Ik spreek over gewonde mensen, kapotte mensen.’ Hij gaat daarin verder dan Verheij, die nog weleens een archaïsch woord wil gebruiken. Sonneveld is resoluut: ‘Luther gebruikte ook niet meer het oude Latijn. Hij ging vertalen.’

Na afloop merkt een van de aanwezigen op dat de workshop wel erg ‘suf’ was ingericht, zeker gezien het thema ‘eigentijdse vertolking’. ‘Gewoon, twee praatjes van tien minuten na elkaar. Pas aan het eind interactie. Het had veel interactiever gekund.’

Rijkdom

Het Preekfestival is een protestants feestje. Dat werd onderstreept door de katholieke journalist Peter van Duyvenvoorde in zijn toespraak: ‘Het voelt nu alsof ik Italianen aan het uitleggen ben hoe ze pasta moeten maken.’

Het is vooral de inhoudelijke rijkdom die opvalt. Het festival begon met een morgengebed, eindigde met een vesper en tussendoor waren er vier ‘alternatieve troonredes’. Het was immers Prinsjesdag.

Van bevindelijk preken tot preken in een migrantenkerk – en van kinderkerk tot omgaan met demente ouderen. Alles had een plek gekregen, alles was op een of andere manier wel relevant.

Hoe divers je kunt preken over hetzelfde bijbelgedeelte, bleek tijdens een sessie over ‘contextueel preken’. Drie dominees moesten een preek van zeven minuten houden over Lucas 5 vers 27-32, het verhaal van de tollenaar Levi die Jezus gaat volgen.

Kerkpionier Bettelies Westerbeek betrok dit op de pizza-avonden die ze organiseert in de Haagse Moerwijk. ‘We zien dat Jezus feest viert. Hij nodigt veel mensen uit aan tafel of nodigt zich uit bij anderen. Ook op onze avonden is iedereen welkom en mag zich geliefd weten.’

Pieter Kars van de Kamp is dominee in Grijpskerk, een klein dorp ‘waar iedereen beroemd is’. Dat heeft ook een keerzijde: je falen wordt uitvergroot, wat kan leiden tot uitsluiting. Jezus gaat juist op die mensen af, op de tollenaars, merkt Van de Kamp op.

Rikko Voorberg, voorganger van de Amsterdamse Pop-Up Kerk, keek naar de farizeeërs die Jezus bekritiseren. Zij ‘morren’. ‘Jezus heeft veel mensen om zich heen die hem wel íéts gunnen, maar niet te veel. Dus gaan ze morren.’ Hij keek kritisch naar zichzelf: gunt hij andere mensen echt het beste? ‘Uiteindelijk sterft Jezus aan het onvermogen van mensen om te gunnen.’

Profetisch preken

Op de workshop ‘Preektijgerinnen’ zijn uitsluitend vrouwen afgekomen. Ze luisteren naar theologen Eleonora Hof, Esther van der Panne en Barbara Lamain, die citaten voorlezen van vrouwelijke voorgangers uit heden en verleden.

Hof – dominee in Ieper – vertelt over Sojourner Truth, een iconische vrouwelijke, zwarte prediker in de Verenigde Staten. Ze wilde dat vrouwen als gelijken van mannen werden gezien en greep de maagdelijke geboorte aan voor dat pleidooi: ‘Als zelfs Jezus als redder niet door tussenkomst van een man geboren is, wat hebben jullie mannen dan bijgedragen?’

Ook een fragment van Dorothee Sölle uit 1980 komt aan de orde. De Duitse theoloog en mystica werd door Karl Barth neerbuigend ‘het meisje’ genoemd. Een van de aanwezigen vindt haar sterk progressief engagement wat ‘zwart-wit’.

Maar Sölle doet tegelijk iets wat de aanwezigen in de huidige tijd vaak in preken missen: ‘Je moet als dominee wel zeggen waar het op staat’, zegt de een. En een ander: ‘Je moet profetisch preken.’

Bron: ND.nl

PopUpKerk na 020, 010 straks ook in 070?

PopUpKerk na 020, 010 straks ook in 070? Wil jij ook een PopUpKerk in Den Haag? Laat het weten

Ben je na het lezen van onderstaand artikel ook enthousiast geworden? Laat dan dmv het invullen van het contactformulier je gegevens achter. Laten we je zsm weten waar en wanneer er een StartUp-meeting organiseren. 

PopUpKerk in Den Haag de aanleiding
Pop-up is helemaal hip. Overal schieten pop-ups als paddenstoelen uit de grond: pop-up stores, pop-up cafés en zelfs een PopUpKerk. De PopUpKerk popte eerst op in Amsterdam en vervolgens ook in Amsterdam-Noord, Arnhem en Rotterdam. De kerk zegt zelf dat ze niet alleen voor gelovigen of godzoekers is. Maar wat heeft een ongelovig persoon te zoeken bij de PopUpKerk? Om daar een antwoord op te krijgen, ging ik (Emma Binnendijk), agnost, naar de kick-off van PopUpKerk010 in Rotterdam.

De PopUpKerk is een initiatief van Rikko Voorberg. Ontevreden over de ‘traditionele’ kerk, keek hij samen met kunstenaars en creatievelingen uit Amsterdam wat zij, atheïsten en agnosten, van het christendom konden maken. Hieruit kwam de PopUpKerk voort. In een PopUpbijeenkomst wordt samen gegeten en gedronken en wordt een Bijbeltekst herschreven.

Bij de kick-off van de PopUpKerk Rotterdam waren ongeveer 25 à 30 mensen aanwezig. Dit waren voornamelijk mensen van rond de 30 en een enkele oudere bezoeker. De bezoekers die ik sprak, hadden een achtergrond bij de Protestantse Kerk maar voelden zich daar niet meer thuis. Op zoek naar een kerk die beter bij hen past, kwamen ze terecht bij de PopUpKerk. Ikzelf was gekomen om te zien of de PopUpKerk mij zou aanspreken.

Het herschrijven van de Bijbeltekst vond ik het interessantste gedeelte van de avond. Op het programma stond Jesaja 50: 4-5:

De Heer GOD heeft mij als een leerling leren spreken, om uitgeputte mensen te kunnen bijstaan. Met een woord wekt Hij mij in de ochtend, in de ochtend wekt Hij mijn oor om als een leerling toe te horen.

De Heer GOD heeft mijn oor geopend, en ik heb mij niet verweerd, ik ben niet teruggedeinsd. (Willibrordvertaling)

Voor mij was het herschrijven van een Bijbeltekst een nieuwe werkvorm. Het voelde onwennig, omdat ik niet gewend ben om zo intensief met de Bijbel bezig te zijn en omdat ik niet wist hoe een herschreven Bijbeltekst er normaal gesproken uit ziet. Daarnaast speelt God geen rol in mijn leven. Dus, wat moest ik in hemelsnaam met deze Bijbeltekst aan? Met pijn en moeite rolde uiteindelijk mijn interpretatie van de Bijbelverzen eruit: ‘Leren is eng, want je moet je er kwetsbaar voor opstellen. Maar dat is niet erg’. Het was weinig poëtisch en het leek in de verte niet meer op wat er in de oorspronkelijke verzen stond. Toch was ik er tevreden mee. Deze herschreven versie kon ik wel gebruiken als reminder voor mezelf: stel je soms kwetsbaar op, ook al vind je dat eng.

Toen iedereen klaar was, werd er een rondje gemaakt. Iedereen las zijn of haar herschreven versie voor. Wat me opviel was de grote verscheidenheid aan herschrijvingen. Sommige leken nog vrij veel op het origineel, terwijl andere, zoals de mijne, er ver vanaf waren geweken. Ik vond het bijzonder om te zien hoeveel verschillende interpretaties er van twee Bijbelverzen kunnen zijn. Iedereen leek de tekst op zichzelf en zijn eigen situatie te betrekken. Dit zorgde ervoor dat de resultaten van het herschrijven een kijkje gaven in de problemen, onzekerheden en situatie van anderen.

Het perspectief van de andere aanwezigen zorgde dat de originele tekst gelaagder werd. In plaats van die ene kern die ik eruit had gehaald, zaten er nu meerdere boodschappen in. In sommige boodschappen kon ik mij makkelijker vinden dan in andere, omdat ze dichter bij mijn belevingswereld stonden. Maar misschien waren juist de perspectieven en boodschappen waar ik mij niet in herkende het interessantst. Ze gaven mij inzicht in een belevingswereld die heel anders is dan die van mij en dat is iets wat niet vaak gebeurt. Het herschrijven van een Bijbeltekst met mensen die ik niet kende, was een moment waarop ik buiten de door mij gebaande paden trad.

De verschillende resultaten en perspectieven die voortkwamen uit het herschrijven, herinnerden mij aan hoeveel invloed je achtergrond en situatie heeft op je denken en doen en dat je eigen perspectief voor anderen niet logisch hoeft te zijn. Het (opnieuw) opdoen van dit inzicht is reden genoeg om een bezoekje te brengen aan de PopUpKerk. Of je nou gelovig bent of niet.

Door: Emma Binnendijk. 
Emma Binnendijk is stagiaire bij Nieuwwij.nl en houdt zich bezig met nieuwe spiritualiteit en religie in het dagelijks leven.

Ja! Ik wil ook wel zo’n PopUpKerk in Den Haag

 Over de PopUpKerk
De PopUpKerk is een open social club waar we samen eten en drinken. Een experiment waar we grote en kleine levensbelangen bespreken. Een broedplaats waar aan ideeën, handen en voeten groeien.

De nieuwe wereld moet ontdekt. Rond PopUpTafels wordt er wekelijks eten gedeeld, worden er op de grote vragen gesteld en ideeën geopperd. En dan zitten er zomaar mensen op Lesbos, of met Benno L. aan tafel. Dan wordt er een ‘Fluisterhuis’ of een ‘Tower of Silence’ gebouwd. Dan bakt men brood, mengt men wijn en komt zomaar in verzet tegen beroerd politiek beleid. Het kan allemaal. En het gebeurt allemaal.

Laten we samen de nieuwe wereld ontdekken!